Τετάρτη, 22 Νοεμβρίου 2017

Η ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΧΡΥΣΟΛΕΟΝΤΙΣΣΑΣ.


Φυλάσσεται στην ομώνυμη ιερά Μονή της Παναγίας Χρυσολεόντισσας, στην Αίγινα. 



Η ιερά Μονή της Παναγίας Χρυσολεόντισσας
πηγή φωτογραφίας: www.fysiolatris.net
Η αργυροεπένδυτη και ελαφρώς επιχρυσωμένη, εξαιρετικής τέχνης, εικόνα της Παναγίας της Χρυσολεόντισσας είναι σήμερα τοποθετημένη στην άκρη του τέμπλου του Καθολικού της Μονής, προς την βόρεια πύλη του Ιερού.

Η Παναγία Χρυσολεόντισσα παριστάνεται να κάθεται μετωπικά σε ένα θρόνο ο οποίος στολίζεται κάτω με λιοντάρια και κρατεί μπροστά της το Χριστό. 

Αποτελεί ένα θαυμάσιο, περίτεχνο και εξαιρετικής ομορφιάς έργο της αυστηρής κρητικής σχολής του 15ου και 16ου αιώνα παρ όλο που η παράδοση θέλει η εικόνα αυτή να είναι μία από τις 70 εικόνες της Παναγίας που φιλοτέχνησε ο Ευαγγελιστής Λουκάς.

Λεπτομέρεια της Εικόνας
Την θαυματουργή αυτή εικόνα της Παναγίας μετέφεραν ψηλά στο βουνό της Αίγινας δύο μοναχοί, ο Μακάριος και ο Αρσένιος από το μοναστήρι του Αγίου Λεοντίου που είχαν κάψει οι πειρατές τρεις φορές και βρισκότανε χαμηλότερα.

Όπως την έφερναν, άφησαν σε μία πέτρα την εικόνα και ο βράχος αυτός σχίστηκε και σχηματίσθηκε στο σημείο ένας σταυρός.

Αυτό το σημείο σήμερα το λένε «το χέρι της Παναγίας» και βρίσκεται στον δρόμο, δεξιά (δίπλα του ένα καντήλι να καίει μέρα νύχτα) κοντά στην Ιερά Μονή που βρίσκεται στο κέντρο της Αίγινας, με εξαιρετική και ανεμπόδιστη θέα, από ψηλά, στον Σαρωνικό.

Πλήθος θαυμάτων έχουν καταγραφεί, από πιστούς που θεραπεύτηκαν «αλείφοντας με λαδάκι από το καντήλι της Παναγίας», τη σπονδυλική στήλη, το σκοτισμένο κεφάλι, τους διαγνωσμένους όγκους και όλα αυτά είναι ιστορημένα, με ονόματα και διευθύνσεις στο βιβλιαράκι της Μονής.




Σάββατο, 11 Νοεμβρίου 2017

ΤΟ ΕΠΙΓΟΝΑΤΙΟ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΤΟΥ ΠΛΑΝΑ.

Γενική άποψη του αντικειμένου πριν από τη συντήρηση, 2008 (φωτ. Χ. Καρύδης).

Ο Άγιος Νικόλαος ο Πλανάς, ένας από τους νεότερους άγιους της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, γεννήθηκε στη Νάξο το 1851. Χειροτονείται διάκονος στις 28 Ιουλίου του 1879 στον Ι. Ναό της Μεταμορφώσεως στην Πλάκα, και μετά από πέντε χρόνια χειροτονείται πρεσβύτερος στη μικρή εκκλησία του Αγίου Ελισσαίου, στο Μοναστηράκι. Διακονεί επί 50 χρόνια περίπου (1884 - 1932) στους αθηναϊκούς ναούς.

Ο ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΛΑΝΑΣ ΣΕ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ
ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ ΜΕ ΙΔΙΟΧΕΙΡΟ ΥΠΟΓΡΑΦΗ
( Αρχείο Μητροπολίτου Παραμυθίας Τίτου Ματθαιάκη)
Διακρίθηκε ως ο λειτουργικότερος ιερέας και αναδείχθηκε συνεχής διάκονος του Θυσιαστηρίου. Ήταν αφιλάργυρος και ελεήμων.

Ο παπα - Νικόλας, ο λεγόμενος «απλός», διακρίθηκε για την απλότητά του ως άνθρωπος και ως ιερέας.

Η Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία ανεκήρυξε και επισήμως ως άγιο τον Άγιο Νικόλαο τον Πλανά κατά την 135η Συνοδική Περίοδο (1991 - 1992) του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Στο παρόν άρθρο θα παρουσιαστεί ένα από τα επιγονάτια που χρησιμοποίησε ο Άγ. Νικόλαος κατά τη διάρκεια της διακονίας του ως πρεσβύτερος και τα στάδια συντήρησης που ακολουθήθηκαν στο συγκεκριμένο αντικείμενο.

Εισαγωγή.

Σύμφωνα με τον Συναξαριστή, ο Άγιος Νικόλαος ο Πλανάς επονομάστηκε ως ο απλός ιερέας. Άρα δεν θα μπορούσε εδώ να καταγραφεί ένα πολυτελές λειτουργικό ένδυμα με πλούσιο διάκοσμο, το οποίο να είχε χρησιμοποιηθεί από τον Άγ. Νικόλαο. Το συγκεκριμένο αντικείμενο ανήκει σε μοναστική κοινότητα, όπου φυλάσσεται μέχρι σήμερα.

Το επιγονάτιο ανήκει στην κατηγορία των λειτουργικών ενδυμάτων και λόγω του ότι χρησιμοποιήθηκε από Άγιο της Εκκλησίας έχει ιδιαίτερη ιστορική και θρησκευτική σημασία.

Σύντομη περιγραφή του αντικειμένου.

Πίσω όψη πριν από τη συντήρηση, 2008 (φωτ. Χ. Καρύδης).
Μέγιστες διαστάσεις (ύψος x πλάτος): 46×46 εκ.

Υλικό: βαμβάκι, μετάξι, μεταλλικά νήματα, χαρτόνι.

Η μεταξωτή επιφάνεια του καφεκόκκινου κάμπου καλύπτεται από μεγάλα κίτρινα ελικοειδή διακοσμητικά άνθη και καρπούς με φυσιοκρατική απόδοση. 

Το ύφασμα φαίνεται να προέρχεται από μεγαλύτερο κομμάτι και κόπηκε για να κατασκευαστεί το επιγονάτιο.

Στο κέντρο του επιγονατίου, είναι τοποθετημένος σταυρός που έχει κεντηθεί με μεταλλικά νήματα πάνω σε χαρτόνι δημιουργώντας ανάγλυφη επιφάνεια. 

Τα νήματα είναι καρφωμένα στην επιφάνεια με τη γνωστή βελονιά ορθή ρίζα. Τιρ - τιρ και πούλιες χρησιμοποιήθηκαν στις άκρες των κεραιών και στις δέσμες ακτινών που συμπεριλαμβάνει ο σταυρός ενώ περιμετρικά ένα μεταλλικό σειρίτι με γραμμικό διάκοσμο, διακοσμεί το επιγονάτιο.

Λεπτομέρεια φθοράς στο πίσω μέρος,(φωτ. Χ. Καρύδης).
Στο πίσω μέρος παρατηρείται η τοποθέτηση υποκίτρινης ισομερούς ύφανσης λινής φόδρας πάνω από την οποία τοποθετείται υποκίτρινη βαμβακερή και τέλος το επιγονάτιο φοδράρεται με κόκκινο μεταξωτό ύφασμα που, λόγω φθοράς, έχει υποστεί μεγάλες απώλεις του υλικού. 

Πάνω από την κόκκινη φόδρα είχε επιρραφθεί βελούδινος σταυρός που λείπει η μία κεραία του. Μαύρη βελούδινη ταινία στο πίσω μέρος χρησιμοποιήθηκε για τη διακόσμηση της παρυφής του επιγονατίου.

Το μοτίβο του κάμπου όπως επίσης και τα διακοσμητικά στοιχεία του σταυρού του επιγονατίου χρονολογούν το αντικείμενο στο τέλος του 19ου με αρχές του 20ού αιώνα.

Κατάσταση διατήρησης. 

Λεπτομέρεια των τσακίσεων και των ζαρωμάτων
στην επιφάνεια του κάμπου,(φωτ. Χ. Καρύδης)
.
Το αντικείμενο έφερε αρκετές απώλειες υλικού και ελεύθερες ίνες λόγω της χρήσης αλλά και λόγω της κοπής διαφόρων μικρών τεμαχίων του υφάσματος προς κατασκευή διαφόρων φυλακτών από τους πιστούς ως ευλογία.

Τα μεταλλικά νήματα αυτά φέρουν προϊόντα οξείδωσης λόγω κάποιας παλαιότερης όμως κακής αποθήκευσης.

Παρατηρούνται επίσης διάφορες μεγάλες τσακίσεις λόγω διπλώματος του επιγονατίου και ανοίγματα σε κατά τόπους σημεία. 

Επικαθίσεις και κατά τόπους λεκέδες από τα κεριά βρίσκονται στην επιφάνεια του κάμπου του ενδύματος.

Επεμβάσεις συντήρησης.

Λεπτομέρεια υποστήριξης της πίσω πλευράς με
μεταξωτό τούλι, (φωτ. Χ. Καρύδης)
Πραγματοποιήθηκε αρχικά μηχανικός καθαρισμός για την αφαίρεση των επικαθίσεων σκόνης με τη χρήση μαλακού πινέλου και σκούπας και αργότερα χρησιμοποιήθηκε Chemical sponge® για την απορρόφηση των ενσωματωμένων ρύπων.

Μετά πραγματοποιήθηκε ομαλοποίηση των μεγάλων τσακίσεων ακολουθώντας ανοικτή ενεργή ύγρανση.

Ο μεταξωτός κάμπος υποστηρίχθηκε με κρεπλίνα κατά τόπους και στερεώθηκε με μεταξωτές κλωστές χρησιμοποιώντας διάφορα είδη βελονιάς συντήρησης (couching, long & sort). Ακολουθήθηκε η στερέωση του περιμετρικού σειριτιού με τη χρήση μεταξωτής κλωστής ενώ στο πίσω μέρος του επιγονατίου τοποθετήθηκε βαμμένο (βαφές Lanacron®) μεταξωτό τούλι στην κατάλληλη απόχρωση για να υποστηρίξει όλες τις φόδρες αλλά και για να είναι ορατά τα υφάσματα και ο σταυρός).

Το αντικείμενο δεν έχρηζε περαιτέρω εργασιών συντήρησης χάρη στην καλή γενική κατάστασή του.

Δρ Χρήστος Χ. Καρύδης
Επίκουρος Καθηγητής Προληπτικής Συντήρησης και Ιστορίας Υφάσματος
Α.ΤΕΙ Ιονίων Νήσων, Α.Π.Θ  και Α.Ε.Α.Θ

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ www.archaiologia.gr




Τρίτη, 7 Νοεμβρίου 2017

Η ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΣΟΥΜΕΛΑ.


Φυλάσσεται στο Ιερό Προσκύνημα της Παναγίας Σουμελά, στην Καστανιά της Βέροιας.

Το προσκύνημα της Παναγίας Σουμελάς
στην Βέροια, πανοραμική άποψη
πηγή φωτογραφίας: epontos.blogspot.gr
Η θαυματουργή εικόνα, μαζί με άλλες δύο, ιστορήθηκε στη Θήβα από τον Ευαγγελιστή Λουκά τον 4ο αιώνα, και μετά το θάνατο του ο μαθητής του Ανανίας την μετέφερε στην Αθήνα και την τοποθέτησε ως «Παναγία η Αθηνιώτισσα» στον Παρθενώνα, που είχε μεταβληθεί τότε σε ναό της Αγίας Σοφίας, εκεί έμεινε για λίγα χρόνια και μετά τοποθετήθηκε στον νεόκτιστο ναό της «Μεγάλης Παναγίας» στη στοά του Αδριανού, ο οποίος καταστράφηκε στη μεγάλη πυρκαγιά και κατεδαφίστηκε.

Η εικόνα παρέμεινε στο ναό έως το 385 και κατά την παράδοση παρουσιάστηκε η Παναγία στους μοναχούς Βαρνάβα (κατά κόσμον Βασίλειο) και Σωφρόνιο (κατά κόσμον Σωτήριχο), θείο κι ανιψιό, και τους ζήτησε να ιδρύσουν μοναστήρι στο όνομά της στον Πόντο και να εγκαταστήσουν εκεί την εικόνα της.

Η επιγραφή στην εικόνα της Παναγίας
Οι Βαρνάβας και Σωφρόνιος, με την εικόνα στα χέρια, μετέβησαν στον Πόντο.

Πρώτα επισκέφθηκαν την Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου Βαζελώνος και είδαν τον περίτεχνο και δύσκολο τρόπο κατασκευής της στην πλαγιά βουνού, βρήκαν κατόπιν με θεία έμπνευση και υπόδειξη, το 386 επί Θεοδοσίου του Μεγάλου, σπήλαιο σε ιδανικό μέρος, στο όρος Μελά, νότια της Τραπεζούντας, σε απόσταση 43 χιλιομέτρων και σε υψόμετρο 1063 μέτρα και ίδρυσαν εκεί την Μονή της Παναγίας Σουμελά. 

Η Παναγία Σουμελά στον Πόντο
Εκεί έζησαν έως το 412 και πέθαναν και οι δύο την ίδια μέρα, μάλιστα ο Βαρνάβας άφησε και διαθήκη όπου υπογράφει: «Βαρνάβας εξ Αθηνών, έγραψεν δε την διαθήκην αυτού, Βοηδρομιώνος ογδόη μεσούντος 412».

Tο σοβαρό πρόβλημα της ύδρευσης του μοναστηριού λύθηκε, σύμφωνα με την παράδοση, κατά θαυματουργό τρόπο που η ανθρώπινη λογική αδυνατεί να απαντήσει στο θέαμα που βλέπουν και οι σημερινοί προσκυνητές, να αναβλύζει αγιασματικό νερό μέσα από ένα γρανιτώδη βράχο ενώ οι θεραπευτικές του ιδιότητες έκαναν πασίγνωστο το μοναστήρι όχι μόνο στους χριστιανούς, αλλά και στους μουσουλμάνους.


Τοιχογραφίες στην Παναγία Σουμελά στον Πόντο
Τοιχογραφίες στην Παναγία Σουμελά στον Πόντο
Τοιχογραφίες στην Παναγία Σουμελά στον Πόντο
Τοιχογραφίες στην Παναγία Σουμελά στον Πόντο
Τοιχογραφίες στην Παναγία Σουμελά στον Πόντο

Η Παναγία Σουμελά στον Πόντο
Kοντά στο σπήλαιο κτίστηκε το 1860 ένας πανοραμικός τετραώροφος ξενώνας 72 δωματίων και άλλοι λειτουργικοί χώροι για τις ανάγκες των προσκυνητών, καθώς και βιβλιοθήκη ενώ γύρω από τη μονή ανοικοδομήθηκαν μικροί ναοί αφιερωμένοι σε διάφορους αγίους.
Oι ιδρυτές του μοναστηριού συνέχισαν τη δράση τους και έξω από τον προσκηνυματικό χώρο της Μονής. 

Σε απόσταση 12 χιλιομέτρων από τη μονή, απέναντι από το χωριό Σκαλίτα, έχτισαν το ναό του Aγίου Kωνσταντίνου και Eλένης και σε απόσταση δύο χιλιομέτρων το παρεκκλήσι της Αγίας Βαρβάρας, στο οποίο οι μοναχοί το 1922 έκρυψαν την εικόνα της Mεγαλόχαρης, τον σταυρό του αυτοκράτορα Mανουήλ Γ΄ του Kομνηνού και το χειρόγραφο Eυαγγέλιο του Oσίου Xριστοφόρου.

Η Παναγία Σουμελά στον Πόντο
H μονή κατά καιρούς υπέφερε από τις επιδρομές των αλλόπιστων και των κλεπτών, εξ αιτίας της φήμης και του πλούτου που απέκτησε. 

Mερικά περιστατικά συνδέονται και με θαυματουργικές επεμβάσεις της Παναγίας για τη σωτηρία του μοναστηριού. 

Σε κάποια από αυτές τις επιδρομές λεηλατήθηκε από ληστές και, σύμφωνα πάντα με την παράδοση, καταστράφηκε, για να ανασυσταθεί όμως και πάλι από τον Tραπεζούντιο, Όσιο Xριστόφορο το 644
Η εικόνα της Παναγίας παρέμεινε στη Ιερά Μονή της Παναγίας Σουμελά στον Πόντο για 1.545 χρόνια! 


Η Μονή Παναγίας Σουμελά σε καρτ ποστάλ του
Max Fruchtermann, 1898. Τη φωτογραφία παραχώρησε
στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Στέργιος Θεοδωρίδης.
Στο διάστημα αυτό βυζαντινοί αυτοκράτορες, λόγω του κύρους της, έδωσαν προνόμια στη Μονή και απένειμαν χρυσόβουλα και οι πατριάρχες σιγίλια και πλούσια δώρα και ακόμα και οι σουλτάνοι (Βαγιαζήτ, Σελίμ, Μουράτ, Μωάμεθ, Σουλεϊμάν κ.ά.) με φιρμάνια χορήγησαν προνόμια, πλούσια και πολύτιμα δώρα που βρίσκονταν σε σιδερένια κιβώτια στη Μονή.
Ο σουλτάνος Σελίμ κατά τη διάρκεια κυνηγιού διανυκτέρευσε στη Μονή όπου νόσησε και κατελήφθη από φρικτούς πόνους και κινδύνευε να πεθάνει. Οι πατέρες της Μονής επικαλέστηκαν τη βοήθεια της Παναγίας και ως εκ θαύματος ο Σελίμ, που ασπάστηκε την εικόνα της, θεραπεύτηκε, υποσχέθηκε και έστειλε πάρα πολλά δώρα.

Το χειρόγραφο Ευαγγέλιο του οσίου Χριστοφόρου
Πολλά πολύτιμα και ανεκτίμητης αξίας έγγραφα καθώς  και πολλά αρχαία χειρόγραφα φυλάγονταν στη βιβλιοθήκη του μοναστηριού μέχρι τον ξεριζωμό.

Μάλιστα μέσα στη βιβλιοθήκη της μονής βρήκε το 1868 ο ερευνητής Σάββας Iωαννίδης το πρώτο ελληνικό χειρόγραφο του Διγενή Aκρίτα.

Στις 19 Δεκεμβρίου του 1923, με την εκδίωξη όλων των μοναχών, η Μονή άρχισε να δέχεται τις επιδρομές χρυσοθήρων και ερημώθηκε αφού οι Τούρκοι άρπαξαν ότι πολύτιμο βρήκαν. 

Πριν φύγουν οι τελευταίοι μοναχοί, Ιερεμίας και Αμβρόσιος ο Σουμελιώτης πήραν τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, το σταυρό με τα πολύτιμα πετράδια του Εμμανουήλ Κομνηνού και το χειρόγραφο Ευαγγέλιο του οσίου Χριστοφόρου και τα έθαψαν σε κρύπτη, δίπλα στο Μετόχι της Αγίας Βαρβάρας.
Το 1931 οι σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας εξομαλύνθηκαν και ο Τούρκος πρωθυπουργός Ισμέτ Ινονού πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στην Αθήνα. 

Ο σταυρός του Εμμανουήλ Κομνηνού
Εκεί, μετά από παράκληση του Πόντιου υπουργού Λεωνίδα Ιασωνίδη, ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος ζήτησε από τον Ινονού να επιτρέψει στον μοναχό Αμβρόσιο τον Σουμελιώτη να μεταβεί στη Μονή Σουμελά και να πάρει τα κρυμμένα ιερά κειμήλια.

Tο 1930 ζούσαν μόνο δύο καλόγεροι του πανάρχαιου ιστορικού μοναστηριού. O υπέργηρος Iερεμίας στον Λαγκαδά της Θεσσαλονίκης, ο οποίος αρνήθηκε να πάει γιατί δεν τον άκουγαν τα πόδια του, ή γιατί δεν ήθελε να ξαναζήσει τις εφιαλτικές σκηνές της τουρκικής βαρβαρότητας και ο πανέμορφος, ζωηρός και ζωντανός Aμβρόσιος Σουμελιώτης, προϊστάμενος στην εκκλησία του Aγίου Θεράποντα της Tούμπας στη Θεσσαλονίκη, από τον μοναχό Iερεμία έμαθε ο Aμβρόσιος την κρύπτη των ανεκτίμητων κειμηλίων. 

Ο Αμβρόσιος λοιπόν πήγε στο Μετόχι της Αγίας Βαρβάρας μαζί με τον εκπρόσωπο του Πατριαρχείου Αλέξανδρο Βασιλείου και με συνοδεία Τούρκου αξιωματικού της Αστυνομίας, τα βρήκε, τα έφερε στην Αθήνα και τα παρέδωσε στον αποκρισάριο του Οικουμενικού Πατριαρχείου και μετέπειτα Αρχιεπίσκοπο Αθηνών, τον άγιο των Ποντίων, Χρύσανθο Φιλιππίδη και η τότε κυβέρνηση τα τοποθέτησε στο Βυζαντινό Μουσείο στην Αθήνα.

Μετά από 62 χρόνια, το 1993, η θαυματουργή εικόνα της Παναγιάς θα μεταφερθεί με απόφαση του τότε αείμνηστου πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, έπειτα από παράκληση του αντιπροέδρου της Βουλής Ισαάκ Λαυρεντίδη και του προέδρου του Ιδρύματος Παναγία Σουμελά, Παναγιώτη Τανιμανίδη, με μεγάλες τιμές στο Βέρμιο.

Η μία από τις άλλες δύο εικόνες που φιλοτέχνησε ο Ευαγγελιστής Λουκάς βρίσκεται στη Μονή του Μεγάλου Σπηλαίου στα Καλάβρυτα και η άλλη στη Μονή Κύκκου, στην Κύπρο.

πηγή: www.pontos-news.gr


Η ΤΙΜΙΑ ΚΑΡΑ ΚΑΙ ΤΑ ΛΕΙΨΑΝΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΚΕΙΜ ΤΟΥ "ΠΑΠΟΥΛΑΚΗ" ΤΟΥ ΙΘΑΚΗΣΙΟΥ.

Η Τιμία Κάρα και τα λείψανα του αγίου που βρίσκονται στον Ιερό Ναό Αγίας Βαρβάρας, στον Σταυρό της Ιθάκης
πηγή φωτογραφίας: www.inkefalonia.gr

Η μισή Τιμία Κάρα του Αγίου φυλάσσεται στην ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπεδίου Αγίου όρους, η άλλη μισή και τα υπόλοιπα λείψανά του στον Ιερό Ναό Αγίας Βαρβάρας, στον Σταυρό της Ιθάκης.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).




Η Τιμία Κάρα του αγίου που βρίσκεται στην ιερά
Μονή Βατοπεδίου Αγίου Ορους
πηγή φωτογραφίας: www.diakonima.gr
Ο Όσιος Ιωακείμ - κατά κόσμον Ιωάννης Πατρίκιος - γεννήθηκε το 1786 στον οικισμό Καλύβια της Βόρειας Ιθάκης από γονείς ευσεβείς και ενάρετους, τον Αγγελο και την Αγνή.

Όταν ο Ιωάννης ήταν μικρό παιδί ακόμη, πέθανε η μητέρα του και ο πατέρας του ξαναπαντρεύτηκε αλλά η μητριά του μικρού Ιωάννη τον ταλαιπωρούσε και τον βασάνιζε έτσι ο άγιος, τα δύσκολα αυτά χρόνια, ασκήθηκε στην υπομονή και στην ταπείνωση, βρίσκοντας καταφύγιο στην προσευχή, στο απόμερο εκκλησάκι του Αγίου Σπυρίδωνος, και στην μελέτη των ιερών βιβλίων.

Στην εφηβική του ηλικία εργάζεται σα ναυτικός στο καΐκι του πατέρα του, προκαλώντας τον σεβασμό και την εκτίμηση του πληρώματος για τις σπάνιες αρετές του, όμως, σύμφωνα με την επιθυμία της μητριάς του, ο Ιωάννης απομακρύνεται από τη δούλεψη του πατέρα του κι αναλαμβάνει εργασία στο πλοίο του συμπατριώτη του καπεταν - Γιώργη Βρεττού, Χατζή.

πηγή φωτογραφίας: www.imli.gr
Σε κάποιο από τα ταξίδια του αυτά, το 1803, βρίσκει καταφύγιο στο Αγιον Όρος και εκεί, στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, γίνεται μοναχός και παίρνει το όνομα Ιωακείμ.

Με την άσκησή του, κάτω από την καθοδήγηση Αγίων Γερόντων, ξεπερνάει στην αρετή ακόμη και μεγαλύτερους απ’ αυτόν μοναχούς.

Με την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης, ο ηγούμενος της Μονής επιλέγει τον μοναχό Ιωακείμ και τον στέλνει σαν ιεροκήρυκα στην Πελοπόννησο όπου εκεί, ακούραστος, ο Αγιος διδάσκει, στηρίζει, παρηγορεί κι ενθαρρύνει τον ταλαίπωρο πληθυσμόε νώ πιπλέον, με το καΐκι του Κεφαλλονίτη παπα - Γιάννη Μακρή μεταφέρουν από τον Μωριά στα Επτάνησα γέρους και γυναικόπαιδα, σώζοντάς τους από τις επιδρομές του Ιμπραήμ.

Γύρω στα 1827 ο Όσιος Ιωακείμ φτάνει στη μικρή αγγλοκρατούμενη τότε πατρίδα του Ιθάκη και για 41 χρόνια δρα ακαταπόνητος μέσα στον κόσμο, την πλάνη, την αίρεση, την αμαρτία, δεχόμενος τον σεβασμό αλλά και προκαλώντας με την αγιότητα του βίου του την έχθρα και την αντιπάθεια των Αγγλων καθώς και μερικών Ιθακησίων.

Ο Άγιος υπέγραφε με ένα δικό του χαρακτηριστικό τρόπο:
 Ιωακείμ μοναχός αγιορείτης περικαλώ
πηγή φωτογραφίας: www.pemptousia.gr
Τους χειμερινούς μήνες φιλοξενείται σε σπίτια ευλαβών Χριστιανών και σε μοναστηράκια του νησιού, ενώ το υπόλοιπο χρονικό διάστημα σε δάση και φαράγγια περνά τις νύχτες του προσευχόμενος, αναφέρονται δέ περιπτώσεις που ο Αγιος, ενώ προσευχόταν, βρισκόταν πάνω από το έδαφος, πλημμυρισμένος από ουράνιο φως.

Καταπονώντας το ασκητικό του σώμα φορά εσωτερικές μολύβδινες πλάκες δεμένες στη μέση του και μεταφέρει σε μεγάλες ανηφοριές τσουβάλια με πέτρες και βότσαλα από ερημικές παραλίες του νησιού ενώ παράλληλα ασκείται στην αγία ταπείνωση κάτω από το πετραχήλι του αγίου Πνευματικού του, Ιερομονάχου Αγαπίου της Ιεράς Μονής Ταξιαρχών Περαχωρίου.

Πάνω από το χωριό Σταυρός στην Ιθάκη βρίσκεται ο 
ναός της Αγίας Βαρβάρας, που ίδρυσε ο Άγιος Ιωακεί
 και εκεί έμεινε επί 20 χρόνια.
πηγή φωτογραφίας: www.pemptousia.gr
Ο Αγιος Ιωακείμ ο Παπουλάκοςμερίμνησε έτσι ώστε να χτιστούν ενοριακοί ναοί και με τα κηρύγματά του αναζωπυρώσε το θρησκευτικό συναίσθημα των Ιθακησίων ενώ ταυτόχρονα, ενθάρρυνε τους πατριώτες τους εναντίον της κυριαρχίας των Αγγλων, προφητεύοντας μάλιστα και την αναίμακτη φυγή τους από το νησί όπως και έγινε.

Προικισμένος από τον Κύριο με το προορατικό αλλά και το διορατικό χάρισμα, γίνεται ο δάσκαλος, ο σύμβουλος, ο τροφός και ο ιατρός των συμπατριωτών του, ενώ ο ίδιος ζούσε σε αρκετά μεγάλη εκούσια φτώχεια καθώς και ακτημοσύνη.

Σε προχωρημένη ηλικία κοιμήθηκε εν Κυρίω «εκ μαρασμού» στις 2 Μαρτίου του 1868, στην οικία του Παΐζη, στο Βαθύ της Ιθάκης και πάνω του δεν βρήκανε τίποτε παρά μόνο ένα στο χέρι του που έγραφε την επιθυμία του να ταφεί στον Ιερό ναό της Αγίας Βαρβάρας που ο ίδιος έχτισε.

Ο τάφος του Αγίου Ιωακείμ, στον περίβολο του
ναού της Αγίας Βαρβάρας.
πηγή φωτογραφίας: www.pemptousia.gr
Η εξόδιος ακολουθία του Αγίου Ιωακείμ ψάλθηκε στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου της πόλεως, παρουσία πολλών εκατοντάδων Χριστιανών και μετά το ολονύκτιο προσκύνημα, ξεκίνησε η κατανυκτική εκφορά του ιερού σκηνώματος προς το χωριό Σταυρός, μία πορεία αρκετών ωρών, όπου και τάφηκε - σύμφωνα με την τελευταία του επιθυμία - στον περίβολο και πίσω από τον Ιερό Ναό της Αγίας Βαρβάρας.

Κατά τη διάρκεια της συγκινητικής αυτής πομπής προς τον Σταυρό, το ιερό λείψανο του Αγίου δεν βράχηκε καθόλου ενώ όσοι ακολουθούσαν την πομπή είδανε κατάπληκτοι ένα σμήνος πουλιών να πετούν πάνω απο το άγιο κορμί του και αυτά ήταν μόνο τα πρώτα σημάδια της αγιότητας του Οσίου ενώ η ζωντανή παρουσία και τα θαύματα του Οσίου Ιωακείμ του Παπουλάκου συνεχίστηκαν και μετά τον σωματικό του θάνατο καθώς όμως και συνεχίζονται ακόμη και μέχρι σήμερα.

Η ανακομιδή των ιερών λειψάνων του αγίου
Ιωακείμ, παρόν ήτανε και ο ηγούμενος και
της Μονής Βατοπεδίου, Εφραίμ.
πηγή φωτογραφίας: www.pemptousia.gr
Στις 23 Μαΐου του 1992 έγινε η ανακομιδή των πάνσεπτων λειψάνων του Οσίου παρουσία του ηγουμένου της Μονής Βατοπεδίου κατά την οποία η Τιμία Κάρα του χωρίστηκε στα δύο και έτσι το μισό πήρε για Ευλογία η Μονή Βατοπεδίου και το άλλο μισό ο Ιερός Ναός της Αγίας Βαρβάρας.

Τα λείψανα του αγίου Ιωακείμ ευωδιάζουν και θαυματουργούν και έτσι στις 19 Μαρτίου του 1998 με αριθμό πρωτοκόλλου 323 της Πατριαρχικής και Συνοδικής πράξης του Οικουμενικού Πατριαρχείου, μετά από εισήγηση τόσο της Ιεράς Μονής Βατοπεδίου, όσο και της Δ. Ι. Σ. της Εκκλησίας της Ελλάδος (αρχιεπίσκοπος ο μακκαριστός Σεραφείμ) θεσπίστηκε «...όπως από του νυν και εις το εξης εις αιώνα τον άπαντα, Ιωακείμ ο Βατοπεδινός ο Παπουλάκης συναριθμείται τοις οσίοις και αγίοις της Εκκλησίας ανδράσοιν, ετησίοις ιεροτελεστίες και αγρυπνίαις τιμώμενος, και ύμνοις εγκωμίων γεραιρόμενος, τη μεν β' Μαρτίου, εν ή μακαρίως προς τον Κύριος εξεδήμησεν, τη δε ι' / κγ' Μαΐου, επί τη ανακομιδή των ιερών αυτού λειψάνων...». 

Η μνήμη του τιμάται στις 2 Μαρτίου.




Η ΤΙΜΙΑ ΚΑΡΑ ΚΑΙ ΤΑ ΛΕΙΨΑΝΑ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΤΟΥ ΝΕΟΥ.

πηγή φωτογραφίας: www.religiousgreece.gr

Φυλάσσονται στον Ιερό Ναό του Αγίου Ανδρέα στην Περιστερά Θεσσαλονίκης.



ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).



Ο Άγιος Ευθύμιος, κατά κόσμο Νικήτας, γεννήθηκε το 823 - 824, στην κωμόπολη της Γαλατίας, Οψώ, που ήταν κοντά στην Άγκυρα.

Οι γονείς του ήταν πλούσιοι και ευσεβείς, και ονομάζονταν Επιφάνιος και Άννα ενώ είχανε και δύο κόρες, την Μαρία, που ήταν πρεσβυτέρα και την Επιφάνια.

Όταν ο Άγιος ήλθε σε κατάλληλη ηλικία, παντρεύτηκε την Ευφροσύνη και απόκτησε μία κόρη την Αναστασώ, επειδή όμως επιθυμούσε την μοναχική πολιτεία, αφού τακτοποίησε τις οικογενειακές του υποθέσεις, πήγε σε μοναστήρι, κοντά στον Όσιο Ιωαννίκιο, στον Όλυμπο της Βιθυνίας.

Εκεί, μετά από δοκιμασία, γίνεται μοναχός, το 842, με το όνομα Ευθύμιος, από Νικήτας που ονομαζόταν πρώτα.

Μετά από αρκετά χρόνια ασκήσεως στο κοινόβιο αυτό, ο Ευθύμιος αναχώρησε για το Άγιον Όρος.


Λόγω όμως των συχνών πειρατικών επιδρομών μετακινείται αρκετά και περνάει από τον Άγιο Ευστράτιο και τα Βράσταμα Χαλκιδικής όπου ίδρυσε λαύρα ενώ επίσης στηλίτευσε και έξω από τη Θεσσαλονίκη.

Ο οικισμός γύρω από τη Μονή του Αγίου Ανδρέα ανθίζει και χρόνια αργότερα, το 884 μ.Χ., ο Όσιος Ευθύμιος ο Νέος ιδρύει και γυναικείο μοναστήρι στην Περιστερά.

Πριν την αναχώρηση του για τον Άθωνα ορίζει διαδόχους ηγούμενους των μοναστηριών τα εγγόνια του Μεθόδιο και Ευθυμία. Τον Οκτώβριο του 898 ασθένησε βαριά στην Ιερά Νήσο και στις 15 του ίδιου μήνα απεβίωσε. 

Η σωρός του μεταφέρθηκε αρχικά στη Θεσσαλονίκη και στις αρχές Ιανουαρίου του 899 στην Περιστερά όπου και τάφηκε ενώ την βιογραφία του συνέγραψε ο επίσκοπος Θεσσαλονίκης Βασίλειος, που υπήρξε και μαθητής του Αγίου.


Η μνήμη του τιμάται στίς 15 Οκτωβρίου.


Κυριακή, 5 Νοεμβρίου 2017

Ιερά Μονή Παναγίας "Στάνας", Επινιανά Ευρυτανίας.

πηγή φωτογραφίας: www.e-monastiraki.gr

Η μονή Στάνας βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τα Βραγγιανά, ανάμεσα στα χωριά Επινιανά και Τρίδενδρο, δεξιά του Ασπρορέματος και μέσα στο σπήλαιο ενός γρανιτένιου βράχου.



πηγή φωτογραφίας: eliastselos.blogspot.gr
Κρυμμένο μέσα στη σπηλιά με τα δέντρα να καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος του ναού, που είναι το μόνο που έχει απομείνει σήμερα απο την άλλοτε ακμάζουσα μονή, ξεχωρίζει μόνο ο τρούλος του ναού με το χαρακτηριστικό κίτρινο χρώμα.

Από μακριά το μοναστήρι μοιάζει κρυμμένο μέσα στη σπηλιά, ενώ τα δέντρα καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος της εκκλησίας και μόνο ο τρούλος του ναού με τα μονόλοβα στενόμακρα παράθυρα του, ξεχωρίζει κάτω από το χείλος του βράχου και για να φτάσουμε εκεί θα ανεβούμε τον δύσκολο χωματόδρομο με τις στροφές σε μια απόσταση 3 περίπου χιλιομέτρων όμως η άγρια ομορφιά του τοπίου αποζημιώνει τον επισκέπτη.
 
πηγή φωτογραφίας: petrilia.blogspot.gr
πηγή φωτογραφίας: petrilia.blogspot.gr
πηγή φωτογραφίας: petrilia.blogspot.gr
πηγή φωτογραφίας: petrilia.blogspot.gr
Σύμφωνα με την παράδοση, στα μέσα του 12ου αιώνα, βρέθηκε κατά θαυματουργό τρόπο από κτηνοτρόφους της περιοχής στο βάθος αυτής της σπηλιάς η εικόνα της γέννησης της Θεοτόκου και έτσι οι ευσεβείς κάτοικοι της περιοχής έκτισαν στο σημείο αυτό, το πρώτο εκκλησάκι. 
 
Μια άλλη παράδοση αναφέρει ότι η εικόνα της Παναγίας μεταφέρθηκε εκεί, για να προφυλαχτεί κατά την περίοδο της Εικονομαχίας τον 9ο αιώνα, από το χωριό Στάνα της Αμφιλοχίας όπου βρισκότανε, από το οποίο πήρε και το μοναστήρι την προσωνυμία "της Στάνας" ενώ μια άλλη ακόμη προφορική παράδοση αναφέρει ότι η ονομασία της προέρχεται από τις πολλές στάνες των κτηνοτρόφων που υπήρχαν παλαιότερα στη γύρω περιοχή που αποτελούσε σημαντικό σημείο αναφοράς αλλά και σημαντικό εισόδημα για τους κατοίκους. 
 
πηγή φωτογραφίας: petrilia.blogspot.gr
πηγή φωτογραφίας: petrilia.blogspot.gr
Το Καθολικό της Μονής φαίνεται ότι είναι κτίσμα του 15ου ή και του 16ου αιώνα, όταν δηλαδή η ευρύτερη περιοχή των Αγράφων είχε πυκνοκατοικηθεί, λόγω της εγκατάστασης των Τούρκων στην Θεσσαλία και στις άλλες πεδινές περιοχές. 

Τότε η περιοχή της Ευρυτανίας και κυρίως η περιοχή των Αγράφων, είχε πολλές χιλιάδες κατοίκους, πλούσια και σημαντική κτηνοτροφία αλλά και μία αρκετά ανεπτυγμένη βιοτεχνία. 

Αυτό άλλωστε αποδεικνύεται και από το πλήθος των εκκλησιών που υπήρχαν σε κάθε χωριό, από τα μοναστήρια καθώς και τις περίφημες Σχολές των Αγράφων, που άκμασαν το 16ο και 17ο αιώνα με ονομαστούς Διδασκάλους.

πηγή φωτογραφίας: petrilia.blogspot.gr

πηγή φωτογραφίας: petrilia.blogspot.gr
πηγή φωτογραφίας: petrilia.blogspot.gr

πηγή φωτογραφίας: petrilia.blogspot.gr
Η εκκλησία είναι σχήματος σταυρικού με τρούλο, διαστάσεων 6 x 10 μέτρα και ο τρούλος της υψώνεται περίπου στα 7 - 8 μέτρα.

Ακριβώς πίσω από τον τρούλο βρίσκεται η είσοδος της μικρής σπηλιάς, που πιστεύεται ότι βρέθηκε η εικόνα της Παναγίας. 

Η νότια και βόρεια κόγχη φαίνεται ότι χρησιμοποιούνταν για τα αναλόγια των ιεροψαλτών, ενώ περιορισμένη φαίνεται ότι ήταν και η ανατολική κόγχη του Ιερού Βήματος, λόγω της στενότητας του χώρου. 

Μικρό, αλλά θαυμαστής τέχνης, είναι το ξυλόγλυπτο τέμπλο, ενώ οι εικόνες τόσο του τέμπλου όσο κι αυτές του ναού είναι έργα ντόπιων σπουδαίων αγιογράφων της Βυζαντινής Σχολής των Αγράφων (Θεοφάνους, Διονυσίου Ιωάννου κ.ά.). 
 
πηγή φωτογραφίας: petrilia.blogspot.gr
πηγή φωτογραφίας: petrilia.blogspot.gr


πηγή φωτογραφίας: petrilia.blogspot.gr
Στη δυτική πλευρά του καθολικού σώζονται διάφορες τοιχογραφίες, όπως και στα άλλα υψηλότερα μέρη του κυρίως ναού ενώ αρκετά ευδιάκριτες είναι οι τοιχογραφίες του τρούλου με κυρίαρχη βέβαια την επιβλητική μορφή του Παντοκράτορα Χριστού. 

Οι φθορές στίς τοιχογραφίες του καθολικού προήλθαν προφανώς από την έντονη υγρασία, ένα φυσικό αποτέλεσμα της υγρότητας του σπηλαίου, αλλά και από επιχρίσματα των νεότερων, οι οποίοι είχανε την εντύπωση ότι με αυτόν τον τρόπο θα ομορφύνει ο ναός. 

Στο προαύλιο της εκκλησίας η καμπάνα γράφει την ημερομηνία 1856 και ο ήχος που παράγει έχει μία εκπληκτική καθαρότητα.
 
πηγή φωτογραφίας: petrilia.blogspot.gr
πηγή φωτογραφίας: petrilia.blogspot.gr

πηγή φωτογραφίας: petrilia.blogspot.gr

πηγή φωτογραφίας: petrilia.blogspot.gr
Παλιότερα η μονή είχε και μοναχούς, οι οποίοι τρέφονταν από την καλλιέργεια των μικρών κήπων της, από την κτηνοτροφία και τις εισφορές των προσκυνητών, που με ευλάβεια και οδοιπορία πολλών ωρών έφθαναν σ' αυτή τη δύσβατη ορεινή περιοχή.

Το μοναστήρι σήμερα ανήκει στην ενορία Αγίου Γεωργίου των Επινιανών, από την οποία απέχει γύρω στα 12 χιλιόμετρα.

Ευτυχώς οι κάτοικοι τόσο των Επινιανών, όσο και των άλλων χωριών των Αγράφων δείχνουν βαθύ σεβασμό προς τη μονή, την επισκέπτονται συχνά και παρακολουθούν τις ιερές τελετές, που γίνονται εκεί από τους ιερείς των γύρω χωριών.

Επίσης, λέγεται ότι παλιότερα η μονή είχε πολλά αφιερώματα, τα οποία κατά την περίοδο 1942 - 1950 είχαν κρυφτεί σε διάφορα σημεία της. 


Φαίνεται άλλωστε ότι και οι μεγάλες πέτρινες πλάκες του Καθολικού έχουν ανασυρθεί, πιθανώς για την ανεύρεση των κρυμμένων αυτών θησαυρών.

Η πρόσβαση σήμερα στην Μονή είναι δύσκολη και πραγματοποιείται από έναν χωματόδρομο με στροφές όπως άλλωστε και το μεγαλύτερο μέρος του οδικού δικτύου στα Αγραφα, μήκους 3 χιλιομέτρων περίπου.

Η Παναγία της Στάνας θεωρείται η αγία των Αγράφων και τιμάται από όλους τους Αγραφιώτες στις 7 και 8 Σεπτεμβρίου ενώ στην μονή πραγματοποιούνται πολλές λειτουργίες και βαπτίσεις